Subotica 1743. kroz spise Magistrata

Poveljom ugarske kraljice Marije Terezije, izdate 7. maja 1743. godine u Pragu, 1743-01 maladotadašnje vojno-graničarsko naselje Sabatka dobilo je, na molbu svojih stanovnika, status varoši (latinski: oppidum, madarski: mezováros). Poveljom je varoš stekla novo ime SENT MARIJA (SZENT MARIA) i odredena prava i slobode sa kojima kao vojni komunitet („Communitas Loci Militaris Szabatka”) ranije nije raspolagala, kao ni druga sela i mesta u županijama Ugarske. Varoš Sent Marija, pored vašarskih privilegija i ekonomskih koncesija, dobija gradanski status umesto dotadašnjeg vojnog sa odgovarajucom, ograničenom lokalnom samoupravom.
POVLAŠĆENA KRALJEVSKO-KOMORSKA VAROŠ SENT MARIJA (PRIVILEGIATUM OPPIDUM REGIO-CAMERALIS SZENT-MARIA) u upravnim stvarima (in politicis) bila je podredena Backoj županiji, a u vlastelinsko-gospodarskim (in aeconomicis) Ugarskoj kraljevskoj komori. Njena lokalna uprava regulisana je spomenutom poveljom kraljice i ugovorima koje je varoš kasnije sklopila sa Ugarskom komorom i vlastitim stanovnicima-plemicima. Organi lokalne uprave su, po tim dokumentima, Magistrat ili Unutrašnji savet i Izabrana opština ili Spoljni savet.
MAGISTRAT je upravljao gradom, kao i svom njegovom pokretnom i nepokretnom imovinom. Magistrat (Unutrašnji savet, Magistratus, Belso Tanács) se sastoji od dvanaest „zakletih” senatora biranih iz reda građana clanova Izabrane opštine (Selecta Communitas, Iurata Communitas) i jednog suca. Članovi Magistrata su bili iskljucivo rimokatolici i birani su doživotno. Ugovorom varošice Sent Marije sklopljenim sa Ugarskom komorom 28. juna 1743. godine podrobnije se reguliše izbor i periodicno popunjavanje broja senatora, uspostavljanje (restauratio) Magistrata (tj. njegovog punog broja clanova) koje se vrši svake godine na dan sv Dorda (24. april) izborom od clanova Izabrane opštine (tacka 6. i 7. ugovora sa Komorom). Iz godine u godinu, sudac se ponovo bira od clanova Magistrata i to na taj nacin da se pri izboru potvrdi sudac iz prethodne godine ili se pak bira novi. Ako se sudac naredne godine ne izabere ponovo, automatski se vraca za senatora u Magistrat. Od senatora se biraju oni koji su sposobni za zvanje blagajnika, kamerara (prvi je izabran 1747.), gradskog kapetana (izabran 1748.), narodnog tribuna (izabran 1749. god.) i urbarijalnog suca (izabran 1772. god.).
IZABRANA OPŠTINA (Spoljni savet, Zakleta opština, Selecta Communitas, Senatus Exterior, Iurata Communitas, Külso Tanács, Esküdt Polgárság) po tacki 6. citiranog ugovora sklopljenog sa Komorom, sastoji se od šezdeset clanova koje imenuje Magistrat, takode doživotno, ali bez obzira na versku pripadnost.veciti ugovor 1743

 

Broj rgesta

  a/a br.predm. Broj an. opisa Veza sa zapisnikom Orig

sig.

1.

 

1743. jula 31, Subotica

Franc Jozef de Redl, kraljevski savetnik i administrator komorskih dobara, kraljevsko-privilegovanoj kameralnoj varoši Sent Marije (Subotica).

Izdaje potvrdu da grad može isplaćivati državnoj blagajni desetak u slami ili u zrnu , prema vlastitom nahođenju. Dokument je snadbeven Redlovim ličnim pečatom.

Original.Latinski jezik 2. lista

1 /1743.   9 odl.br.8

A br.1

Nije na mestu
2. 1743. maj 7, Prag

Carica Marija Terezija gradu Subotica, Subotica.

Izdaje privilegiju po kojoj se grad Subotica prima u red kraljevsko-privilegovanih kameralnih varoši pod nazivom Senta Marija. Grad je dobio pravo održavanja tri godišnja vašara (na dan sv.Ivana Nepomuku, Na Malu Gospojinu i na Sve Svete), održavanje sedmične pijace, kao i pravo suđenja nad životom i smrti građana (ius gladii). U grad su se mogli doseljavati samo katolici, a i članovi novoosnovanog gradskog Magistrata od 12 senatora morali su ispovedati katoličku veru. Privilegija sadrži i detaljan opis grba varoši Sent Marija.

Kopija.Latinski jezik . 5 listova

2/1743. 10 Odl.br.9  
3. 1743. avgust 29, Segedin

Izvod iz zapisnika u vezi krivičnog predmeta pastira Sabo-Bajsoš Ištoka okrivljenog za saučesništvo u krađi, odnosno svesno korišćenje dela ukradenog novca Petra Mučalova. Sabo-Bajsoš Ištok  osuđen je da isplati Petru Mučalovu ukradenih 140 forinti, pošto stvarni kradljivac nije uhvaćen, i da učestvuje u javnim radovima na izgradnji segedinske tvrđave. Dokumenat je snadbeven ličnim pečatom istražnog sudije Franca Kostke.

Kopija.Latinski jezik. 2 lista

3/1743. 18 A br. 6 6
4.

 

 

 

 

 

1743.septembra 22, Baja

Javni tužilac Zbisko Mihalj Magistratu kraljevsko-privilegovane kameralne varoši Sent Marije (Subotica), Subotica.

Obaveštava Magistrat da su prestupi kradljivca Čontoš–Seke Maćaša, primećenog na subotičnoj teritoriji, dovoljni za kaznu vešanja, te traži od Magistrata da ga smesta uhapsi i povede postupak protiv njega.

Original.Latinski jezik. 2 lista

4/1743. 24 odl.br.23

A br. 7

 
5.

 

1742.oktobar 4, Segedin

Kurija Slobodnog kraljevskog grada Segedina

Zapisnik o saslušanju pastira Tot Janoša koji je, prema sopstvenom priznanju, ukrao sedam konja od raznih ljudi.

Kopija.Mađarski i latinski jezik. 2 lista

4/1743. 24   5
6.

 

1743. marta 20, Beč

Krivično sudsko veće u Beču.

Presuda u krivičnom predmetu Čontoš-Seke Maćaša, pastira iz Gornjeg Svetog Ivana (Felső Szent Ivàn) okrivljenog za krađu konja u povratu. Pomenuti pastir osuđen je na kaznu smrti vešanjem.

Original.Latinski jezik. 2 lista

4/1743. 24    
7.

 

 

 

 

 

 

1743. decembra 17.[Sombor]

Bačka županija Magistratu kraljevsko-privilegovane kameralne varoši Sent Marije (Subotica), Subotica

Raspis kojim se utvrđuju godišnje prinadležnosti kućnih slugu i slugu na salašima.

Kopija.Latinski i bunjevački dijalekat sa mađarskom ortografijom. 2 lista

5/1743. 30 odl.br.29

A br.11

11
8.

 

 

 

 

1743. januara 4, Stari Beograd (Alba)

Magistrat Stonog Beograda Magistratu kraljevsko-privilegovane kameralne varoši Sent Marija (Subotica), Subotica

Uputstvo za nadzornike pijace o visini pijačne takse.

Original.Mađarski i latinski jezik. 2 lista

6/1743.      
9.

 

 

 

 

1743. junu 1, Subotica

Horvat Tomaš Magistratu kraljevsko-privilegovane kameralne varoši Sent Marija (Subotica), Subotica

Priznanica da je od Magistrata primio 2.000 forinti u gotovom.

Original.Nemački jezik. 1 list

7/1743.      
10.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1743. avgust 5, Subotica

Magistrat Kraljevsko-privilegovane kameralne varoši Sent Marije (Subotica) Magistratu Slobodnog kraljevskog grada Segedina, Segedin

Svedočenje Jelene, supruge Gazda Isaka, lajtnanta iz Subotice : 1) da je Rakić Ignjat, senator iz Segedina, zahtevao od nje izvesne dokumente u vezi zemljišta Marije, štićenice Vukmanov Antuna, i da joj je predao neke odevne predmete; 2) da je tome bio prisutan i njen gazda Isak; 3) da je pomenuti senator Rakić tvrdio kako je Vuković Josip, građanin Segedina, utajio njenih sto forinti. Sve ove navode potvrdio je i drugi svedok Gazda Isak, lajtnant iz Subotice. Ispitivanje je sprovedeno na traženje Magistrata slobodnog kraljevskog grada Segedina u ime Vuković Josipa, građanina Segedina.

Koncept.Latinski jezik. 2 lista

8/1743.      
11.

 

 

 

 

 

 

1743. decembra 19, Segedin

Magistrat Kraljevsko –privilegovane kameralne varoši Sent Marija (Subotica), upravniku Ureda za so, Segedin

Priznanica na 14.00 forinti koje je Magistrat uzajmio za potrebe grada uz šest procenata kamate. Dokumenat je snadbeven pečatom Kraljevsko-privilegovane varoši Sent Marije (Subotica).

Original. Latinski jezik. 1 list

9/1743.      
12.

 

 

 

 

 

 

[Godina 1743], Subotica

Zakleta opština Magistratu kraljevsko-privilegovane kameralne varoši Sent Marije (Subotica), Subotica

Preporuke u vezi službe desetara (tizedeš), službe nadzornika vina (borbirov), vinskog desetka, obaveza davanje zaprege (foršpan) itd.

Original. Bunjevački dijalekat sa mađarskom ortografijom). 2 lista

10/1743.      
13.

 

 

 

 

 

 

 

[Godina 1743], Subotica

Magistrat Kraljevsko privilegovane kameralne varoši Senta Marija (Subotica) Vojnić Stipanu, gradskom sucu i Mačković Ivanu, senatoru iz Subotice.

Račun na sumu od 3.723 forinte i 67 krajcara koja je izdata gradskom sucu Vojniću i na sumu od 2.784 forinte, koja je izdata senatoru Mačkoviću.

Original. Bunjevački dijalekat sa mađarskom ortografijom). 1 list

11/1743.      
14. Uputstvo o vođenju blagajne za naplatu poreza kao i pravilnom ispunjavanju obrazaca od strane blagajnika

2 sveske , latinski jezik

12/1743      
                                                1744.

 

       
15.

 

 

 

 

 

 

1743. decembra 6, Šikloš

Hojči Mihalj, imovinski pravozastupnik banskih dobara bana Hrvatske, Slavonije i Dalmacije Karla Baćana komandantu segedinskog garnizona potpukovniku Fabri Mihalju, Segedin.

Moli da se Karavla Ivan, pastir iz Sentomaša (Srbobran) osumnjičen  za krađu volova Križanović Grge, subotičkog stanovnika,uhapsi i sasluša, i da se zapisnik o saslušanju njemu dostavi.

Original. Latinski jezik. 2 lista

 1/1744. 32 odl.br.1

A br.1

1
16.

 

 

 

 

 

 

1743. novembar 12, Šikloš

Sudsko veće Baranjske županije

Saslušanje Čepeli Janoša, pastira iz Šikloša, osumnjičenog za krađu volova Križanović Grge, subotičkog stanovnika. Dokumenat su potpisali i snadbeli svojim ličnim pečatom Koler Mihalj, predsednik suda Baranjske županije i Liptai Imre, predsednik istog suda.

Original.Latinski jezik. 2 lista

 1/1744. 32    
17.

 

 

 

 

 

 

1743. novembar 12, Šikloš

Sudsko veće Baranjske županije

Saslušanje Igali Petra, pastira iz Sigeta, osumnjičenog za krađu volova Križanović Grge, subotičkog stanovnika. Dokumenat su potpisali i snadbeli svojim ličnim pečatom Koler Mihalj, predsednik suda Baranjske županije i Liptai Imre, predsednik istog suda.

Original. Latinski jezik. 2 lista

1/1744. 32    
18.

 

 

 

 

 

 

 

1744. januar 11, Segedin

Komandant segedinskog garnizona potpukovnik Fabri Mihalj Magistratu  kraljevsko-privilegovane kameralne varoši Sent Marije (Subotica), Subotica

Obaveštava da se  Karavla Ivan , pastir iz Sentomaš (Srbobran) koji je ukrao volove Grge Križanovića, subotičkog stanovnika, krije u subotičkom ataru, te traži od Magistrata da ga uhvati i ispita.

Original. Srpski jezik sa starom ćirilskom ortografijom. 2 lista

1/1744. 32    
19.

 

 

 

 

 

1743.oktobar 31, Subotica

Magistrat Kraljevske privilegovane kameralne varoši Sent Marije (Subotica), Subotica

Saslušanje gradskog stražara Petrović Pavla, rodom iz Sombora, okrivljenog za ubistvo Daloš Ferenca.

Original. Latinski jezik. 2 lista

2/1744. 34 odl.br.3  
20.

 

 

 

 

 

 

1744. januar 24, Subotica

Magistrat Kraljevsko privilegovane kameralne varoši Sent Marija (Subotica), Subotica

Saslušanje svedoka Petrika Ivana, Šokčić Đure, Ćurčije Stipana i Belaić Luke, subotičkih gradskih stražara, u vezi postupka protiv gradskog stražara Petrović Pavla, rodom iz Sombora, okrivljenog za ubistvo Daloš Ferenca. Prema njihovim izjavama ubistvo se nije dogodilo namerno.

Original. Latinski jezik . 2 lista

2./1744. 34 odl.br.3 2
21.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1743.decembra 31, Beč

Carica Marija Terezija Magistratu Kraljevsko-privilegovane kameralne varoši Sent Marija (Subotica), Subotica

Naredba u vezi plaćanja desetka i kontribucije povodom prelaska grada Subotice sa vojne na civilnu upravu : 1) desetak sa poseda, izuzev za 1743. godinu, ostavlja se građanima Subotice  2) desetak sa zemljišta koje se nalazilo pod sekvestrom prepušta se licima koja su to zemljište obradile i zasejale 3) pošto u Subotici još nije utvrđen broj poreskih jedinica (porti) službenici Komore će zapisivati isplaćenu kontribuciju u posebnu rubriku.

Kopija. Latinski jezik. 2 lista

3/1744. 38 odl.br.7

A br.3

3
22.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1743. decembra 31, Beč

Carica Marija Terezija Magistratu Kraljevsko privilegovane varoši Sent Marija (Subotica), Subotica

Naredba u vezi plaćanja desetka i kontribucije povodom prelaska grada Subotice sa vojne na civilnu upravu : 1) desetak sa poseda, izuzev za 1743. godinu, ostavlja se građanima Subotice  2) desetak sa zemljišta koje se nalazilo pod sekvestrom prepušta se licima koja su to zemljište obradile i zasejale 3) pošto u Subotici još nije utvrđen broj poreskih jedinica (porti) službenici Komore će zapisivati uplaćenu kontribuciju u posebnu rubriku.

Kopija. Latinski jezik. 2 lista

3/1744. 38    
23.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1743. decembra 31, Beč

Carica Marija Terezija Magistratu Kraljevsko privilegovane varoši Sent Marija (Subotica), Subotica

Naredba u vezi plaćanja desetka i kontribucije povodom prelaska grada Subotice sa vojne na civilnu upravu : 1) desetak sa poseda, izuzev za 1743. godinu, ostavlja se građanima Subotice  2) desetak sa zemljišta koje se nalazilo pod sekvestrom prepušta se licima koja su to zemljište obradile i zasejale 3) pošto u Subotici još nije utvrđen broj poreskih jedinica (porti) službenici Komore će zapisivati uplaćenu kontribuciju u posebnu rubriku.

Kopija. Latinski jezik. 2 lista

3/1744. 38